WERKSTUKKEN

<< Terug naar de hoofdpagina.

DE ICONOGRAFIE VAN KEIZER AUGUSTUS

vakken: geschiedenis, KCV

Er zijn veel afbeeldingen van keizer Augustus bewaard gebleven: portretten, standbeelden, reliëfs, gemmen. Meestal waren deze niet alleen mooi, maar hadden ze ook een propagandistische functie. Zoek een aantal afbeeldingen uit van en met keizer Augustus en ga op zoek naar de betekenis en de bedoeling van deze kunstwerken. Betrek in ieder geval de Ara Pacis in Rome en het standbeeld van Augustus uit Primaporta bij je onderzoek.

aanbevolen bronnen
* Mark Morford, Augustus: Images of Power http://etext.lib.virginia.edu/users/morford/augimage.html

DE KRANSSPELEN

vakken: geschiedenis, KCV, Grieks

Iedereen kent de Olympische spelen, maar dat er in de Oudheid ook de Pythische, de Nemeïsche en de Isthmische spelen waren, is veel minder bekend. Deze vier worden samen de ‘kransspelen’ genoemd, omdat de winnaars er als prijs een krans kregen, of ook wel de Panhelleense spelen, omdat ze open stonden voor alle Grieken. Over de Olympische spelen is verreweg het meeste bekend, maar ook over die andere spelen weten we het nodige. Daarom is het goed mogelijk ze te vergelijken.

aanbevolen bronnen
* Doris Vanhove (red.), Sport in Hellas. Van Spel tot Competitie, tentoonstellingscatalogus Paleis voor Schone Kunsten Brussel 1992
* Op de fotosite StephaneCompoint.com vind je prachtige foto's met korte uitleg (in het Frans!): Les Jeux de l'Antiquité

GRIEKSE HOMOSEKSUALITEIT

vakken: KCV, geschiedenis, Grieks

Dat homoseksualiteit bij de oude Grieken gewoon was, is inmiddels wel algemeen bekend. De laatste jaren is er veel onderzoek naar geweest en is er preciezer uitgezocht welke plaats homoseksualiteit in de Griekse samenleving had. In een onderzoek kun je proberen het antwoord te geven op vragen als: is er een verschil tussen homoseksualiteit in onze samenleving en in het oude Griekenland? Was homoseksualiteit in de Oudheid vooral pedofilie? Werd homoseksualiteit ook wel eens afgekeurd? Wat laten vaasschilderingen zien van homoseksualiteit? En hoe zat het met lesbische liefde? Het is aan te bevelen dat je in ieder geval Plato’s Symposium leest als je dit onderzoek wilt doen.

aanbevolen bronnen
* Hein L. van Dolen, Eros en de Griekse beginselen, Hermeneus 74, 4 (2002) 312-321
* Janneke van de Kerk, De jacht op jongens, Hermeneus 66, 5 (1994) 302-305
* Jona Lendering, Greek homosexuality, op: Livius – Articles on Ancient History http://www.livius.org/ho-hz/homosexuality/homosexuality.html
* Voor vertalingen van Plato’s Symposium zie: Oudheid.nl (klik op ‘klassieken in vertaling’)

BEGRAVEN IN ROME

vakken: geschiedenis, KCV

De Romeinen besteedden grote zorg aan hun doden. Het werd van groot belang gevonden dat de dode rust kon vinden en niet werd vergeten. Daarom zijn er in Rome (en elders in het Romeinse rijk) veel grafmomumenten teruggevonden, van eenvoudige graven tot enorme mausolea. Probeer eens op een rijtje te zetten wat voor grafmonumenten er zoal uit de Oudheid in Rome bewaard zijn gebleven. En werden mensen begraven of gecremeerd? Hoe ging de begrafenisceremonie in zijn werk? Eventueel kun je ook aandacht geven aan grafschriften.

aanbevolen bronnen
* L.V. Rutgers, Onderaards Rome, een speurtocht naar de wortels van het Christendom in de catacomben van de Eeuwige Stad, Leuven: Peeters/ Leende: Damon 2000
* Wim Zaal, Rust in Rome. Wandelen langs dodenakkers, grafkerken, catacomben, mausolea en andere plaatsen van eeuwige rust, Rijswijk: Elmar 1999

PASOLINI: GRIEKSE MYTHEN VERFILMD

vakken: KCV, CKV, Grieks

De Italiaanse filmregisseur Pier Paolo Pasolini verfilmde twee van de beroemdste Griekse mythen: Oedipus en Medea. In 1967 bracht hij zijn Oedipus-verfilming uit, Edipo re, waarbij ook de Freudiaanse interpretatie van de Oedipus-mythe een grote rol speelt. Drie jaar later kwam hij met Medea, waarin de wereldberoemde operazangeres Maria Callas de rol van Medea speelde - overigens zonder te zingen en zelfs bijna zonder tekst. Het is uiterst interessant de verfilmingen te vergelijken met de Griekse versies van de mythes, met name de tragedies Oedipus Rex van Sophocles en Medea van Euripides. Je moet natuurlijk wel beschikken over videobanden van de films en je moet je open willen stellen voor eigenzinnige verfilmingen die niets met Hollywoodfilms te maken hebben.

aanbevolen bronnen
* Voor vertalingen van de Oedipus Rex en de Medea zie: Oudheid.nl (klikken op 'Klassieken in vertaling')
* Pascal Vandelanoitte, Pier Paolo Pasolini: Mythe als realiteit. Klassieke tragedies verfilmd, afstudeerscriptie 1998
http://www.ethesis.net/pasolini/pasolini_inhoud.htm

FATALE VROUWEN

vakken: KCV, CKV, Latijn, Grieks

De Griekse mythologie zit vol ‘fatale vrouwen’, vrouwen die mannen onweerstaanbaar aantrekken maar hen in het verderf storten. Denk bijvoorbeeld aan Medea, Medusa, Circe, Helena, de Sirenen en de Sfinx. Lees de oorspronkelijke verhalen over hen (o.a. in Homerus’Odyssee en de Griekse tragedies) en zoek een antwoord op vragen als: wat was er zo aantrekkelijk aan deze vrouwen? Gingen de mannen door hun eigen domheid of schuld ten onder? Waarin school de aantrekkingskracht van deze vrouwen? Werden zij als slechte vrouwen beschouwd?

aanbevolen bronnen:
* Marianne Kleibrink, ‘Vrouw en mythe’, in: Fatale vrouwen 1860-1910, tentoonstellingscatalogus, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen/ Groninger Museum 2002, blz. 21-27

GRIEKSE MYTHEN OP POMPEJAANSE MUURSCHILDERINGEN

vakken: KCV, CKV

Onder de vele muurschilderingen die zijn teruggevonden in met name Pompeii en Herculaneüm zijn verscheidene ‘schilderijen’ met een afbeelding uit de Griekse mythologie. Het is de moeite waard een aantal van die afbeeldingen preciezer te bekijken. Welk moment uit de mythe is afgebeeld? Wat is precies afgebeeld? Komt de voorstelling overeen met de schriftelijke bronnen (zoals Ovidius’ Metamorphosen) die we over de mythes hebben?

aanbevolen bronnen
* Erich Lessing en Antonio Varone, Pompeji, Hedel: Librero 2001
* Michael D. Gunther, Roman Painting: Frescoes From Campania
http://www.art-and-archaeology.com/roman/painting.html
* Örjan Rudstedt, Pictures from Herculaneum and Pompei
http://home4.swipnet.se/%7ew-41909/pomppict.html

VROUWELIJKE DICHTERS IN DE OUDHEID

vakken: Latijn, Grieks, KCV

Er waren maar weinig vrouwelijke schrijvers in de Oudheid. Toch is er werk van een aantal dichteressen bewaard. Het beroemdst is de Griekse dichteres Sappho, maar we hebben ook epigrammen van Anyte van Tegea en een aantal gedichten van de Romeinse Sulpicia. Waar gaat het werk van deze dichteressen over? Zijn er punten van overeenkomst aan te wijzen? Hebben de gedichten een inhoud die typerend is voor vrouwen?

aanbevolen bronnen
* Anyte van Tegea – Nederlandse vertaling door Ankie Kuyvenhoven
http://home.hetnet.nl/~kuyvhov/anyte.htm
* ‘Sulpicia’ op: Leopold Winckelmans, Klassieke pagina’s
http://users.telenet.be/leopold.winckelmans/#sulpicia
* Voor informatie over Sappho en vertalingen van haar werk zie: Oudheid.nl (klik op ‘klassieken in vertaling’ en ’50 bekendste schrijvers’)

DE GRIEKSE ROMAN BIJ PETRONIUS EN PAUL CLAES

vakken: KCV, Nederlands, Latijn, Grieks

De Vlaamse schrijver Paul Claes kwam in 1993 met zijn roman De Sater, een vlot leesbare avonturenroman van 150 pagina’s. Het boek is in alle opzichten een antieke Griekse roman, maar dan geschreven in de 20ste eeuw. Claes volgde onder andere het Satyricon na van de Romein Petronius, een van de geestigste boeken uit de Oudheid. Ook elementen van het Odyssee-verhaal zijn in de roman te herkennen. Welke verschillen en overeenkomsten zijn er als je De Sater en het Satyricon naast elkaar legt? En is De Sater een geslaagde Griekse roman?

aanbevolen bronnen
* Satyricon, vertaald en toegelicht door A.D. Leeman, Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep 1966 (in 2004 als Salamander-pocket uitgegeven)
of: Satyrica. Vertaald en toegelicht door Vincent Hunink, Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep 2006
* Niklas Holzberg, De roman in de oudheid, Amsterdam: Athenaeum – Polak & Van Gennep 1998

NAZI-BOUWKUNST EN ROMEINSE BOUWKUNST

vakken: KCV

De nazi’s noemden hun rijk het ‘derde rijk’, het rijk dat volgde op het Heilige Roomse rijk van Karel de Grote en het Romeinse rijk. Hitler vond dat daarbij ook een architectuur hoorde die kon wedijveren met die uit de Oudheid. Berlijn moest een Germanopolis worden. De uitvoerder van deze monumentale, op de Romeinse voorbeelden gebaseerde bouwkunst werd architect Albert Speer. Vooral in München, Neurenberg en Berlijn werd de nieuwe nationaal-socialistische architectuur gerealiseerd, al bleef er nog meer steken in het stadium van de plannenmakerij. Je kunt de architectuur van het derde rijk uitstekend vergelijken met die van de Romeinen. Welke kenmerken vind je terug? Welke gebouwen uit Rome hebben als voorbeeld gediend? Welke opvattingen over architectuur hadden Hitler en Speer?

aanbevolen bronnen
* Joachim Fest, Speer: een biografie, Antwerpen: Manteau/ Amsterdam: De Bezige Bij 2000
* Willem Melching, ‘De volledige versie van: Berlijn als decor voor totalitaire grootheidswaan’, Historisch Nieuwsblad afl. 10, 2003
http://www.historischnieuwsblad.nl/artikelDetail.lasso?ID=10749&-session=NTses:8C4B848E9872B7AAA5367C79B02D30BC
* Duits Wikipedia-artikel: 'Architektur im Nationalsozialismus'
http://de.wikipedia.org/wiki/Architektur_im_Nationalsozialismus
* Frederic Spotts, Hitler and the Power of Aesthetics, Londen: Hutchinson 2002 (vooral hoofdstukken 2 en 18-20)

EEN REIS VAN ROME NAAR ATHENE

vakken: Geschiedenis, KCV

Hoe verliep in de Oudheid een reis van Rome naar Athene? Welke route nam men? Hoe reisde je over land en hoe over zee? Hoe lang duurde zo’n tocht? Waar sliep je onderweg? Was het afzien of toch wel enigszins comfortabel? Kortom, er zijn veel dingen die je je kunt afvragen over het reizen in de Oudheid.

aanbevolen bronnen
* Hermeneus 73, 2 (2001), Themanummer ‘Reizen in de oudheid’
* Cornelis van Tilburg, Romeins verkeer. Weggebruik en verkeersdrukte in het Romeinse rijk, Amsterdam: Amsterdam University Press 2005

DE UITBEELDING VAN ZEUS/ JUPITER DOOR DE EEUWEN HEEN

vakken: KCV, CKV

De Griekse oppergod is talloze malen afgebeeld vanaf de archaïsche Griekse periode tot nu toe. Het is interessant om te kijken hoe hij werd afgebeeld – of er iets veranderde in de manier waarop hij werd afgebeeld en of iedere tijd zijn eigen Zeus (of Jupiter) afbeeldde. Werd hij echt als dé oppergod voorgesteld? En kwamen zijn buitenechtelijke avontuurtjes vaak in beeld? Selecteer een aantal kunstwerken van de Oudheid tot nu en probeer te omschrijven hoe Zeus werd afgebeeld en wat de kunstenaars uit de verschillende tijdperken ermee hebben willen uitdrukken.

aanbevolen bronnen
* James Hall, Hall’s Iconografisch Handboek. Onderwerpen, symbolen en motieven in de beeldende kunst, Leiden: Primavera Pers 1993
* Laurel Bowman, Classical Myth. The Ancient Sources
http://web.uvic.ca/grs/bowman/myth/
* Carlos Parada, Greek Mythology Link
http://homepage.mac.com/cparada/GML/

DEMOCRATIE IN HET OUDE ATHENE EN BIJ ONS

vakken: Geschiedenis, Grieks, KCV

Griekenland is de bakermat van de democratie. Vooral over de gang van zaken in Athene is veel bekend. Toen in de negentiende eeuw de democratische staatsvorm in de meeste westerse landen werd ingevoerd, diende Griekenland als voorbeeld. Toch werkte de radicale Atheense democratie wel anders dan onze moderne democratie. En is democratie eigenlijk wel de ideale staatsvorm waar hij tegenwoordig voor doorgaat? In Athene zelf was er in ieder geval al de nodige kritiek op de democratische staatvorm.

aanbevolen bronnen
* Ronald de Vries, ‘Volksvergadering-democratie in klassiek Athene’, in: Athene, webtijdschrift voor directe democratie jg. 1, nr. 1, juni 2002
http://www.athene.antenna.nl/ARCHIEF/NR01-Athene/01-Volks.html
* Frits Naerebout, Griekse democratie. Democratische politiek in het klassieke Athene, Amsterdam: Salomé - Amsterdam University Press 2005 (vooral hoofdstukken 2-6)


NOG MEER IDEEËN VOOR WERKSTUKKEN

* Zes ideeën voor profielwerkstukken Klassieke talen/ KCV worden gegeven door het Alfasteunpunt van de Rijksuniversiteit Groningen.

* De website Oudheid.nl biedt twintig 'werkstukpakketten' die vooral bedoeld zijn voor onderbouwleerlingen.

<< Terug naar de hoofdpagina.